Κυριακή, 19 Οκτωβρίου 2014

Ουίλιαμ Μπάροουζ: γιατί μας συναρπάζει ακόμη;

Πρωτοδιάβασα, ανυποψίαστος, τη δεκαετία του ογδόντα, τις «Πόλεις της κόκκινης νύχτας» και μου ήρθαν όλα ανάποδα στα όσα είχα διαβάσει και σπουδάσει στην Αγγλική Φιλολογία. Ενας ανυπάκουος, ιδιοφυής συγγραφέας, ιστορίες από τα βάθη μιας διευρυμένης φαντασίας και ενός εμποτισμένου με παραισθησιογόνα μυαλού, εκεί όπου φωλιάζει το ταλέντο, η παράνοια και η εκρηκτική έμπνευση. Αλλόκοτες αφηγήσεις που γοήτευαν αλλά δύσκολα αφομοιώνονταν στις δικές μου συγγραφικές πρακτικές.

Ο Ουίλιαμ Μπάροουζ παρέμεινε ένας πειραματιστής, στην παράδοση του Τζόις. Ξεπήδησε από το πουθενά στα αμερικανικά γράμματα όπως ο Μέλβιλ, ο Χένρι Τζέιμς, ο Εζρα Πάουντ – και ας μην έχουν σχέση όλοι αυτοί μεταξύ τους. Μισάνθρωπος, όπως ο Σελίν, απέρριψε οικογενειακές και παραδοσιακές αρετές, σπρώχνοντας τα όρια της γραφής στις εσχατιές της, αδιαφορώντας για τον κοινωνικό ή φιλολογικό αντίκτυπο. Μισούσε τον ρεαλισμό, ωστόσο στα γραπτά του ανιχνεύεται ο Κόνραντ, αλλά και άλλοι σημαδιακοί του εικοστού αιώνα όπως ο Μπέκετ και ο Ζενέ.

Σήμερα, όσο ποτέ, χρειαζόμαστε να ξαναδούμε την περίπτωση Μπάροουζ: τη στιγμή που η τεχνική «cut up» εφαρμόζεται από τον editor των εκδοτικών οίκων και ο συγγραφέας αποτελεί μέρος μια βουλιμικής εκδοτικής μηχανής. Πάντως, η επιρροή του Μπάροουζ στους νεότερους συγγραφείς ανιχνεύεται όλο και λιγότερο. Ενας που το πάλεψε στα δικά του μέτρα είναι ο αδικοχαμένος Ρομπέρτο Μπολάνιο, κάπου στο πρόσφατο «Ναρκόπολις» του Τζιτ Θάχιλ εντόπισα παρόμοιο υλικό, αλλά πόσο ρισκάρει κανείς γράφοντας εκ του ασφαλούς μέσα από εργαστήρια δημιουργικής γραφής; Ο ίδιος πίστευε ότι «είναι ανάγκη να ταξιδεύεις, δεν είναι ανάγκη να ζεις» και εφάρμοσε αυτή την ιδέα του περιφέροντας τις ιστορίες του σε ιδιαίτερες περιοχές του πλανήτη εξαντλώντας τα πνευματικά και σωματικά του αποθέματα.

Ο Ουίλιαμ Μπάροουζ επέφερε ένα σχίσμα στην ορθοδοξία του λογοτεχνικού κανόνα. Είναι εύκολο να τον απορρίψουμε ως «δύσβατο» ή «αιρετικό», αλλά δεν είναι καθόλου εύκολο να τον ξαναβρούμε. Ξαναδιαβάζοντάς τον, όμως, κάτω από ένα σημερινό πρίσμα, θα δούμε ότι προφήτεψε την αποσύνθεση του δυτικού πολιτισμού και την επιβολή μιας χαοτικής παγκοσμιοποίησης.

Δημοσιεύτηκε στην Καθημερινή της Κυριακής 20 Οκτωβρίου 2014


Δεν υπάρχουν σχόλια: