Σάββατο, 12 Ιουνίου 2021

The 2021 Pulitzer Prize Winner in Fiction

For distinguished fiction published in book form during the year by an American author, preferably dealing with American life, Fifteen thousand dollars ($15,000).

The Night Watchman, by Louise Erdrich (Harper)

 A majestic, polyphonic novel about a community’s efforts to halt the proposed displacement and elimination of several Native American tribes in the 1950s, rendered with dexterity and imagination.


The Night Watchman

By Louise Erdrich



Based on the extraordinary life of National Book Award-winning author Louise Erdrich’s  grandfather who worked as a night watchman and carried the fight against Native dispossession from rural North Dakota all the way to Washington, D.C., this powerful novel explores themes of love and death with lightness and gravity and unfolds with the elegant prose, sly humor, and depth of feeling of a master craftsman.

Thomas Wazhashk is the night watchman at the jewel bearing plant, the first factory located near the Turtle Mountain Reservation in rural North Dakota. He is also a Chippewa Council member who is trying to understand the consequences of a new “emancipation” bill on its way to the floor of the United States Congress. It is 1953 and he and the other council members know the bill isn’t about freedom; Congress is fed up with Indians. The bill is a “termination” that threatens the rights of Native Americans to their land and their very identity. How can the government abandon treaties made in good faith with Native Americans “for as long as the grasses shall grow, and the rivers run”?

Since graduating high school, Pixie Paranteau has insisted that everyone call her Patrice. Unlike most of the girls on the reservation, Patrice, the class valedictorian, has no desire to wear herself down with a husband and kids. She makes jewel bearings at the plant, a job that barely pays her enough to support her mother and brother. Patrice’s shameful alcoholic father returns home sporadically to terrorize his wife and children and bully her for money. But Patrice needs every penny to follow her beloved older sister, Vera, who moved to the big city of Minneapolis. Vera may have disappeared; she hasn’t been in touch in months, and is rumored to have had a baby. Determined to find Vera and her child, Patrice makes a fateful trip to Minnesota that introduces her to unexpected forms of exploitation and violence, and endangers her life.

Thomas and Patrice live in this impoverished reservation community along with young Chippewa boxer Wood Mountain and his mother Juggie Blue, her niece and Patrice’s best friend Valentine, and Stack Barnes, the white high school math teacher and boxing coach who is hopelessly in love with Patrice.

In The Night Watchman, Louise Erdrich creates a fictional world populated with memorable characters who are forced to grapple with the worst and best impulses of human nature. Illuminating the loves and lives, the desires and ambitions of these characters with compassion, wit, and intelligence, The Night Watchman is a majestic work of fiction from this revered cultural treasure.

-- from the publisher


Louise Erdrich is the author of sixteen novels, volumes of poetry, children’s books, and a memoir of early motherhood. Her fiction has won the National Book Award, the National Book Critics Circle Award (twice), and has been a finalist for the Pulitzer Prize. She has received the Library of Congress Prize in American Fiction, the prestigious PEN/Saul Bellow Award for Achievement in American Fiction, and the Dayton Literary Peace Prize. Louise Erdrich, a member of the Turtle Mountain band of Chippewa, lives in Minnesota with her daughters and is the owner of Birchbark Books, a small independent bookstore.


Nominated as finalists in Fiction in 2021:

Telephone, by Percival Everett (Graywolf Press)

A novel of narrative ingenuity that includes both a heartbreaking illness and a crime story in its exploration of discontent, loss and the possibility of redemption.

A Registry of My Passage Upon the Earth, by Daniel Mason (Little, Brown and Company)

A collection of stories with themes of class division, the artist's role in society and our need for love and belonging, reflecting a prowess with language and a mastery of the short form.

Σάββατο, 29 Μαΐου 2021

What We Lose When Literary Criticism Ends


Τι συμβαίνει με την κριτική και τον λόγο της που όλο και υποβαθμίζεται; 

Ένα άρθρο που, μολονότι αφορά τον Καναδά και την βιβλιοκριτική, συμπίπτει σε πολλά σημεία με όσα βιώνουμε στα δικά μας εδάφη...

....The ubiquity of social media is often offered up as a solution to the paucity of mainstream book criticism. While it is no longer possible to earn a living as a working critic, the internet has provided us with arguably more amateur criticism than at any other point in history, from BookTube to Bookstagram to Twitter Books. The BookTube Network, found on YouTube, describes itself as “a unified collaborative project channel maintained by members of the BookTube community.” It currently boasts 5,900 subscribers. On Instagram, the #bookstagram hashtag has more than 60 million posts to date....

Τετάρτη, 19 Μαΐου 2021

European Union Prize for Literature, ένα προβληματικό βραβείο

Ακούγεται πολύ ευρωπαϊκό ως βραβείο, στην ουσία είναι "εθνικό" αφού προτείνεται από κάθε χώρα από μια μικρή επιτροπή. Απονέμεται στις μισές χώρες μια χρονιά και στις άλλες μισές την επόμενη. Λεπτομέρειες:

European Union Prizes for Literature

       They've announced the winners of the latest batch of European Union Prizes for Literature, for works by: "emerging fiction writers" from the 41 countries participating in the Creative Europe programme of the European Union.
       Fourteen countries were to announce winners in this particular cycle but:

After further consideration of the shortlist suggested by the Moldovan jury, the EUPL Steering Committee could not confirm the proposed candidates as emerging authors. Therefore, there will be no Moldovan laureate in 2021.

       Given how little Moldovan literature ever makes it beyond the local borders I'd argue that pretty much anything from there should count as "emerging", but I guess they saw things differently.
       (The books that are in the running, and then the winners, are decided on by national juries -- i.e. each country names its own finalists and then winner, a less than ideal way of doing things ..... See also my recent mention about some of the disqualified finalists for these prizes.)

       There's no question, however, that the European Union Prize for Literature does help get attention for the winning titles; we're fairly certain to be seeing quite a few of these in English translation in the next couple of years. (Some of these authors already have other titles available in translation, e.g. Armenian winner Aram Pachyan.)

(Posted by: M.A.Orthofer)

EUPL disqualification(s)

       The European Union Prize for Literature announced its shortlists -- 14, for the fourteen countries eligible for the prizes this year -- a month ago, with the winners to be announced next week.
       The shortlists are selected by national juries -- but there's now some outrage over the EUPL having rejected one of the shortlisted titles, Maltese selection Għall-Glorja tal-Patrija ! by Aleks Farrugia; see, for example, Matthew Vella's report in Malta TodayAleks Farrugia disqualified by EU Literature Prize over SKS’s ‘Labour’ affiliation.
       The issue is apparently that the book was published by a publishing house (SKS) affiliated with a political party, which the prize considers unacceptable. Understandably, they want to keep politics out of it, but it's unfortunate that books can be disqualified just because of who the publisher is -- which can obviously be a problem for smaller markets, where there are very few commercial publishers of any kind.
       (I'd argue the much bigger problem is leaving the selection process in national-jury hands rather than trying to make things truly European, but I do understand the difficulty of finding sufficient outside jurors capable of assessing works in Maltese, etc. .....)

       Almost more interesting to me is what is mentioned in Chris Peregin's Lovin Malta report, Rejected For EU Book Prize, Labour-Published ‘Glory To The Fatherland’ Fuels Debate On Media Ownership, about the Maltese shortlist:

This meant that a book by author Aleks Farrugia, who was one of Malta’s five shortlisted books but is published by SKS, was eliminated from the process, together with another two books that were eliminated for other reasons.

       As you can see from the shortlist, countries each have up to five titles in the running -- but some have considerably fewer (including Malta, with just two). Were they all allowed to shortlist five -- and were numerous titles then eliminated for various reasons ? (I, for one, would love to know what reasons the other two Maltese titles were eliminated for .....)
       It's a shame that there seems to be no transparency here, especially for outsiders; were it not for this kerfuffle I would never have known that there were originally (meant to be) five shortlisted Maltese titles -- and, presumably, five for each country -- and that numerous titles were, without public knowledge (much less explanation), excluded.

(Posted by: M.A.Orthofer)  

Δευτέρα, 17 Μαΐου 2021

Γυναικεία κυριαρχία στην λογοτεχνία;


Megan Nolan, whose debut novel, Acts of Desperation, is one of this year’s biggest literary hits. Photograph: Linda Nylind/The Guardian

How women conquered the world of fiction'

       In The Observer Johanna Thomas-Corr finds: 'From Sally Rooney to Raven Leilani, female novelists have captured the literary zeitgeist, with more buzz, prizes and bestsellers than men. But is this cultural shift something to celebrate or rectify ?' in How women conquered the world of fiction.
       This is of course the kind of article meant to stir things up -- "men -- and especially young men -- are being shut out of an industry that is blind to its own prejudices" !
       I'm not sure it does that very effectively, but there is certainly considerable comic value in the comments she gets from the men she talks to -- whereby, of course:

The subject is such a hornet's nest that almost every man in the books industry who I approached refused to speak on the record for fear of the backlash.


That male publisher is at pains to point out that, yes, “the exciting writing is coming from women right now” and that he himself publishes more women. But this is “because there aren’t that many men around. Men aren’t coming through.”

       Oh, men, men, men ..... Come on through !
       Sounds like it's a tough world out there:

“I was having a meeting the other day with yet another 28-year-old woman,” he continues. “I always ask editors, ‘What are you looking for’, and she happened to say, ‘What I really want is a generational family drama’. I said, ‘Oh, like The Corrections by Jonathan Franzen?’ and honestly, you would think I’d said Mein Kampf. She said, ‘No! Nothing like that!’.

       (And, yeah, sure, there's not going to be any media hype about J-Franz's forthcoming guaranteed-bestselling Crossroads .....)
       At least we can now look forward to lots of reaction pieces and Twitter-snark, so there's that.

By Literary Saloon ay the Complete Review

Παρασκευή, 23 Απριλίου 2021

“Παγκόσμια ημέρα βιβλίου” ένα χαιρετισμός

 Ένας προσωπικός χαιρετισμός για την Παγκόσμια Ημέρα του Βιβλίου:

Σήμερα τιμούμε και γιορτάζουμε το βιβλίο γιατί ανοίγει τα μάτια της καρδιάς και της ψυχής, μας τροφοδοτεί με σκέψεις και ιδέες για τον κόσμο, μας κρατάει πιστή συντροφιά. Το βιβλίο είναι συναίσθημα, πνεύμα, διάλογος, γλώσσα, επικοινωνία.  Ο καθένας μπορεί να γράψει και να διαβάσει αρκεί να έχει τη διάθεση, το ταλέντο, τη θέληση. Δεν υπάρχουν ανισότητες ή διακρίσεις καμιάς μορφής.

          Οποιαδήποτε μορφή κι αν έχει το βιβλίο στο μέλλον, το “βιβλίο” θα μας φέρνει πάντα στο νου, το χάρτινο σχήμα του που μέσα του κουβαλάει ιστορίες, αφηγήσεις, ποίηση, λογοτεχνία, γνώσεις.

            Ας αγγίξουμε με τρυφερότητα ένα βιβλίο και αν δεν το διαβάσουμε μπορεί ίσως εκείνο να μας διαβάσει.


Πέμπτη, 22 Απριλίου 2021

Παρασκευή 23 Απριλίου : " Η Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου στον Αθήνα 9. 84 "

Η δική μου συμμετοχή είναι πρωινή αλλά θα υπάρχει στο site του 9.84.


Η Αθήνα πρωταγωνιστεί στο αφιέρωμα του Αθήνα 9. 84 για την φετινή Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου. Η Αθήνα, ως λογοτεχνικό αλλά και ποιητικό αφήγημα. Η Αθήνα ως τόπος συνάντησης και ορόσημο. Η Αθήνα ως τοπίο συναισθημάτων, χώρος ελπίδας, χαράς, λύπης, μνήμης και κάθαρσης. Η πόλη που η λογοτεχνία δεν περιγράφει μόνο αλλά διαμορφώνει. 

Την Παρασκευή 23 Απριλίου, ο Αθήνα 9.84 επιλέγει και φιλοξενεί στο πρόγραμμά του δεκαοκτώ κείμενα για την Αθήνα! Δεκαοκτώ αναγνώσεις ποιημάτων και κειμένων που επηρεάστηκαν από το Αθηναϊκό αστικό τοπίο, την ιστορία και τη ζωή των ανθρώπων μέσα στην πόλη.  

Από τις 6 το πρωί έως τα μεσάνυχτα, αμέσως μετά τα δελτία ειδήσεων του σταθμού, συγγραφείς, ποιητές, σκηνοθέτες, εικαστικοί, ηθοποιοί, εκδότες, πανεπιστημιακοί  και δημοσιογράφοι φωτίζουν την πόλη μέσα από επιλεγμένα ποιήματα και κείμενα. Αναλυτικά:  

06:05’: Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Γιάννης Γορανίτης, διαβάζει απόσπασμα του βιβλίου του 24, Εκδόσεις Πατάκη 2017.

07:05’: O συγγραφέας Θόδωρος Γρηγοριάδης διαβάζει απόσπασμα από την "Κυριακάτικη Περιδιάβαση στην Αθήνα" του Γιώργου Ιωάννου (1978),  Γιώργος Ιωάννου, Εφήβων και μη, Κέδρος 1985.

08:05’: Ο συγγραφέας και μεταφραστής Γιώργος Ίκαρος Μπαμπασάκης, διαβάζει το ποίημα του Νίκου Καρούζου, «Μοναστηράκι», Εννέα Ποιήματα μες στην Αθήνα - Τα Ποιήματα, τ. 1, Ίκαρος 1993

09:05’: Ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Nίκος Βατόπουλος διαβάζει απόσπασμα από το βιβλίο του  Στο βάθος του αιώνα, Μεταίχμιο 2020.

10:05’: Ο συγγραφέας Αλέξης Πανσέληνος, διαβάζει απόσπασμα του μυθιστορήματός του Ελαφρά Ελληνικά τραγούδια, Μεταίχμιο 2018.

11:05’: Ο σκηνοθέτης και συγγραφέας Θοδωρής Γκόνης, διαβάζει απόσπασμα από το βιβλίο του (μαζί με την Ελένη Στρούλια),  Εθνικός κήπος περίπατος μαθητείας, Άγρα 2019.

12:05’: Ο εκδότης Νώντας Παπαγεωργίου, διαβάζει  απόσπασμα από το βιβλίο της Άλκης Ζέη,  Με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο, Μεταίχμιο 2013.

14:00’: Η δημοσιογράφος και συγγραφέας Μαρία Χούκλη διαβάζει το ποίημα του  Γιώργου Σεφέρη, "Λεωφόρος Συγγρού β'", Τετράδιο Γυμνασμάτων β', Ίκαρος 2004.

15:05’: O σκηνοθέτης Δήμος Αβδελιώδης διαβάζει απόσπασμα του διηγήματος του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη "Ο ξεπεσμένος δερβίσης" (1896) -  Άπαντα ΙΙΙ, τ.3, κριτική έκδοση, επιμ. Ν.Δ. Τριανταφυλλόπουλος, Δόμος 1984

16:05’: Η συγγραφέας  Σοφία Μπραϊμάκου, διαβάζει απόσπασμα από το μυθιστόρημά της  Μόνιμοι κάτοικοι, Νεφέλη 2021. 

17:05’: Η συγγραφέας Χίλντα Παπαδημητρίου  διαβάζει απόσπασμα από το μυθιστόρημά της, Συχνότητα του θανάτου, Μεταίχμιο 2016. 

18:15’: Ο συγγραφέας Βαγγέλης Ραπτόπουλος, διαβάζει απόσπασμα του μυθιστορήματος του Μένη Κουμανταρέα, Βιοτεχνία Υαλικών, Εκδόσεις Πατάκη 2016

19:15’: Η καθηγήτρια του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας και συγγραφέας Τασούλα Τσιλιμένη διαβάζει Μυρτιώτισσα, «[Εψές τ’ αναθυμήθηκα]», Ποιήματα, Μια παρουσίαση από τον Γ. Μπαλούρδο, Γαβριηλίδης 2002.

20:05΄: Ο συγγραφέας και μεταφραστής Δημήτρης Σωτάκης διαβάζει το ποίημα του Γεώργιου Σουρή (1852-1919), «Οδηγός των Αθηνών, χρήσιμος εις το κοινόν»,  ΡΩΜΗΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΝ ΚΑΙ ΜΕ ΕΟΡΤΟΛΟΓΙΟΝ, 1886.

21:05’: Η ποιήτρια και μεταφράστρια  Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη διαβάζει το ποίημα "Εμένα οι φίλοι μου" της Κατερίνας Γώγου,  Τρία κλικ αριστερά, Καστανιώτης 1978.

22:05’: Ο ηθοποιός Κωνσταντίνος Τζούμας, διαβάσει απόσπασμα από το μυθιστόρημα του  Γιάννη Μαρή, Έγκλημα στο Κολωνάκι, Ατλαντίς 2012.

23:05’: Ο συγγραφέας Πέτρος Μάρκαρης, διαβάζει απόσπασμα του βιβλίου του Η Αθήνα της μιας διαδρομής, Γαβριηλίδης 2013.

00:05’: Ο εικαστικός, ηθοποιός και τραγουδιστής  Άγγελος Παπαδημητρίου διαβάζει απόσπασμα από το ποίημα του Γιάννη Βαρβέρη «Με το ταξί καλπάζοντας», ποιήματα 1975-1996, τ. 1 Αθήνα, Ίκαρος 1993.

Την επιμέλεια του αφιερώματος έχει η Ελεωνόρα Ορφανίδου.

Όλες οι ηχογραφήσεις θα είναι διαθέσιμες για ακρόαση στο site μας www.athina984.gr

Την ίδια μέρα θα φιλοξενηθούν στις εκπομπές του Αθήνα 9. 84 ποιητές, συγγραφείς και εκδότες οι οποίοι θα μιλήσουν για το χτες, το σήμερα αλλά και το αύριο της λογοτεχνίας και της ποίησης. 

Οι καλεσμένοι των εκπομπών μας είναι:

06:00-07:00:  Θανάσης Γιοχάλας, συγγραφέας
07:00-08:00:  Κυριάκος Αθανασιάδης, συγγραφέας- μεταφραστής
08:00-09:00:  Ρέα Βιτάλη, συγγραφέας- δημοσιογράφος
10:00-11:00:   Χρήστος Χωμενίδης, συγγραφέας
11:00-12:00:   Μελίτα Αδάμ, συγγραφέας
12:00-13:00:   Σταύρος Ζουμπουλάκης, συγγραφέας/ Επικεφαλής του 

                     Εφορευτικού Συμβουλίου της Βιβλιοθήκης της Ελλάδας -  

                     Μάγκυ Μίνογλου (εκδότρια «Κριτική»)
14:00-15:00:   Ρέα Γαλανάκη, συγγραφέας
15:00-16:00:  Βασίλης Βασιλικός- Τίτος Πατρίκιος, συγγραφείς
16:00-17:00:   Στέλλα Κάσδαγλη, συγγραφέας
17:00-18:00:  Αλέξης Σταμάτης, συγγραφέας
18:00-19:00:  Θοδωρής Γκόνης, συγγραφέας- σκηνοθέτης
21:00-22:00:  Ευτυχία Γιαννάκη, συγγραφέας

Δευτέρα, 19 Απριλίου 2021

Νίκος Μπακουνάκης "Όταν έπεσα στο μελανοδοχείο"

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του Νίκου Μπακουνάκη και την αναφορά του στην συνεργασία μας στο ένθετο ΒΗΜΑ, βιβλία, θυμήθηκα τη παραγωγική εκείνη περίοδο: μου είχε τηλεφωνήσει το 1997, δεν τον είχα συναντήσει ποτέ και μου ζήτησε να γράφω για βιβλία ξένης λογοτεχνίας. Έτσι ξεκίνησα να γράφω απρόσκοπτα παρουσιάσεις για μυθιστορήματα των Γουίλιαμ Γκόλντινγκ. Μάικλ Οντάατζε, Κολμ Τόιμπιν, Χένρι Τζέιμς, Άντριου Ο Χάγκαν, Τζον Φώουλς, Χουάν Γκοϊτισόλο, Φίλιπ Χένσερ, Χάρι Κούνζρου, Γκορ Βιντάλ, Κάζουο Ισιγκούρο, Ίαν ΜανΓιούαν κ.α Άρθρα για ξένα λογοτεχνικά συνέδρια και εκθέσεις.

(Αργότερα συνέχισα στα ΝΕΑ, με την Μικέλα Χαρτουλάρη).

Το βιβλίο του Μίκου Μπακουνάκη έχει ενδιαφέρον από κάθε άποψη. Για βιβλιόφιλους, για ανθρώπους που ασχολούνται με τα εκδοτικά και πολιτιστικά ζητήματα, καταγράφει την πορεία του τύπου, το στήσιμο του ένθετου Βιβλία στο ΒΗΜΑ, του εκδοτικού τοπίου σε μια περίοδο πριν την εισβολή του ίντερνετ. Μια πνευματική και προσωπική κατάθεση.

Έχει ενδιαφέρον ότι η ΠΟΛΙΣ εκδίδει πολλά βιβλία πάνω στην ελληνική λογοτεχνία και γραμματεία. Ο κατάλογος είναι μεγάλος αλλά θα σταθώ σε όσα έχουν αναφορές στο δικό μου έργο:

Βαγγέλης Χατζηβασιλείου “Η κίνηση του εκκρεμούς Άτομα και κοινωνία στη νεότερη ελληνική πεζογραφία: 1974-2017”


Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος “Το 24ωρο ενός αναγνώστη, Ηδονές και πάθη της ανάγνωσης”.

Η Σταυρούλα Παπασπύρου “Χωρίς μαγνητόφωνο Συναντήσεις με σύγχρονους έλληνες λογοτέχνες”

Στο βιβλίο "Η μεταπολιτευτική κριτική στον καθρέφτη" ο Γιώργιος Περαντωνάκης αναφέρει την συμμετοχή μου στο ένθετο βιβλία του Βήματος επίσης. 

Πέμπτη, 15 Απριλίου 2021

Charles Baudelaire and the Convalescent Flâneur

 Εξαιρετικό άρθρο με όμορφη εικονογράφηση με αφορμή τα σαράντα χρόνια από τη γέννηση του Σαρλ Μπωντλέρ. 

This month marks the 200th anniversary of Charles Baudelaire’s birth, the French poet famous for his descriptions of the flâneur: a man of the crowd, who thrived in the metropolis’ multitude. Following Baudelaire through 19th-century Paris, Matthew Beaumont discovers a parallel archetype — the convalescent hero of modernity — who emerges from the sickbed into city streets with a feverish curiosity.

Τρίτη, 13 Απριλίου 2021

NYPL World Literature Festival

Η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Νέας Υόρκης σε δύο λίστες προτείνει εξαιρετικά βιβλία της παγκόσμιας λογοτεχνίας

       25 essential translated titles 

Top Checkouts in World Languages .

     See also the official press release about the festival.

Δευτέρα, 12 Απριλίου 2021

Παρουσίαση στην εφημερίδα "Πελοπόννησος".

Το "Γραφείο Πεζογραφίας" συνεχίζει την παρουσίαση Ελλήνων και Ελληνίδων πεζογράφων στην εφημερίδα "Πελοπόννησος". 

Στο φύλλο της Κυριακής 11.04.2021 παρουσιάζεται το πεζογραφικό πορτρέτο του Θεόδωρου Γρηγοριάδη.
Επιμέλεια σελίδας Αντώνης Δ. Σκιαθάς, Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος
Γραφείο Πεζογραφίας Ενότητα: "Πεζογραφικά Πορτρέτα" .

Αναδημοσίευση στο CULTURE BOOK

    Πείτε μας μια μικρή ιστορία 100-200 λέξεις με ένα σπουδαίο πεζογράφο που έχετε συναναστραφεί ή συναντήσει.

"Πρώτη λογοτεχνική παρέα"

Το 1993, όταν άρχισα να εκδίδω στον Κέδρο, θυμάμαι με συγκίνηση το πρώτο τραπέζι που κάθισα με τους παλιότερους λογοτέχνες. Ο Γιάννης Κοντός αναλάμβανε να τους μαζεύει κάθε τόσο στο ΙΝΤΕΑΛ τα μεσημέρια. Έτσι γνώρισα από κοντά τον Μένη Κουμανταρέα, τον Κώστα Μουρσελά, τον Γιάννη Βαρβέρη κ.α. Ο Γιάννης Βαρβέρης με έπαιρνε μαζί του για ποτό στα νυχτερινά κέντρα της Ιεράς Οδού! Επίσης είχα καλή σχέση με τον Γιώργο Χειμωνά, όταν τον έβλεπα φυσικά γιατί έλειπε στην Γαλλία και με τον Νίκο Θέμελη. Αυτές ήταν οι τελευταίες λογοτεχνικές μου παρέες, καθώς όλοι τους έφυγαν πια. Τώρα πια όλοι “συναντιόμαστε” στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

    Ποιο ήταν το πρώτο λογοτεχνικό βιβλίο που θυμάστε να κρατήσατε στα χέρια σας ως παιδί και με ποια αφορμή;

Παιδί, στο δημοτικό σχολείο, θυμάμαι τον “Κόμη Μοντεχρήστο”, “Το κοριτσάκι με τα σπίρτα” και τα “Διηγήματα” του Παπαδιαμάντη. Όλα διασκευασμένα για παιδιά, όλα δώρα από την νονά μου τις γιορτές, πολύτιμα δώρα που σκαρφάλωσαν στην πρώτη μου μικρή βιβλιοθήκη.

    Υπάρχουν συγγραφείς, Έλληνες και ξένοι, που επηρέασαν καθοριστικά τον τρόπο γραφής σας;

Στα πρώτα μου διηγήματα επηρεάστηκα πολύ-ή έτσι πίστευα-από τον Γιώργο Ιωάννου αλλά στο μυθιστόρημα μαθήτευσα κοντά στους Αγγλοσάξωνες που διάβαζα στο Πανεπιστήμιο στην Αγγλική Φιλολογία. Μελέτησα πολύ τη βρετανική γενιά του ογδόντα, τον Kαζούο Ισιγκούρο, τον Ίαν ΜακΓιούαν, τον Γκρέιαμ Σουίφτ.

    Η πεζογραφία απαιτεί σχεδιασμό και μεγάλη διάρκεια συγγραφικής αφοσίωσης. Πώς ακριβώς γράφετε μια ιστορία; Κάνετε ένα προσχέδιο, κρατάτε σημειώσεις, υιοθετείτε ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα εργασίας;

Πάντα υπάρχει ένα προσχέδιο σε ένα μπλοκ που αποτελεί και το ημερολόγιο της συγγραφής όταν συνεχιστεί το αρχικό σχέδιο. Ύστερα ξεκινάνε οι πρώτες γραφές, χειρόγραφες στα πρώτα κεφάλαια, και μετά περνάω κατευθείαν στον υπολογιστή αν και έχω γράψει ολόκληρα μυθιστορήματα στο χέρι. Στην πρώτη φάση της συγγραφής είμαι απομονωμένος, γράφω τις πρωινές ώρες. Εκτυπώνω αρκετές φορές το κείμενο γιατί μόνον πάνω στο χαρτί μπορώ να το ελέγξω.

    Οι χαρακτήρες των έργων σας είναι προϊόν μυθοπλασίας ή              εμπνέονται από βιωμένες εμπειρίες της προσωπικής σας ζωής;     Υπάρχουν κάποιοι που συγγενεύουν με εσάς;

Οι χαρακτήρες μου βρίσκονται συνήθως στο κοντινό μου περιβάλλον ή μέχρι εκεί που μπορεί να φτάσει η ματιά και η φαντασία μου. Παρατηρώ τους ανθρώπους, διαμορφώνω χαρακτήρες, τους μεταπλάθω. Σε μερικά μυθιστορήματα κυριαρχεί το αυτοβιογραφικό στοιχείο: στον “Ναύτη” ή στο “Παρτάλι”. Αλλού αντλώ από ανθρώπους που είχαμε κοινές εμπειρίες όπως οι ηρωίδες μου στο “Μυστικό της Έλλης” και στη “Ζωή μεθόρια”, ιδιαίτερες προσωπικότητες γυναικών που γνώρισα όσο δίδασκα στη μέση εκπαίδευση.

    Οφείλει ο σύγχρονος πεζογράφος να «αποδράσει» από το ιδιωτικό του όραμα και να γίνει συμμέτοχος ή δημιουργός ενός κοινωνικού οράματος; Κατά πόσο και σε ποιο βαθμό επηρεάζει το διαδίκτυο έναν ανάλογο τρόπο σκέψης;

Ο συγγραφέας καταγράφει τον κοινωνικό του περίγυρο, δεν καταγγέλει, ούτε συστρατεύεται με κόμματα. Υποστηρίζει με τις ιστορίες του την κοινωνική δικαιοσύνη, την ισότητα και την ελευθερία του λόγου. Και αυτά μέσα από τους ήρωες και τις μυθοπλασίες του και όχι με αφορισμούς και πολιτικολογίες. Το διαδίκτυο διασπά την κοινωνία σε μικρότερες υπο-ομάδες, χάνεται η κοινωνική συνοχή και όλα λειτουργούν μέσα από ένα ατομικιστικό πρίσμα. Γίνονται όλοι “διάσημοι” αλλά χωρίς κοινό για να τους αποθεώνει.

    Ποια είναι εκείνα τα χαρακτηριστικά στοιχεία που θεωρείτε ότι «κάνουν» ένα βιβλίο να είναι πολύ σημαντικό και να «αντέχει» στον χρόνο;

Η γλώσσα, η δομή, ο τρόπος που εκφράζεται για την εποχή του θα δώσει κίνητρο και στις επόμενες γενιές να διαβαστεί. Καλύτερα όμως να αναγνωρίζεται ένα έργο όσο ζει ο δημιουργός του, μετά τι νόημα έχει για τον ίδιο;

    Η πεζογραφία μπορεί να «θρέψει» τον συγγραφέα; Πώς αντιμετωπίζετε επαγγελματικά τον βίο σας;

Φυσικά όχι, ειδικά η λογοτεχνία σε μια μικρή χώρα σαν τη δική μας. Γι αυτό και οι περισσότεροι συγγραφείς βιοπορίζονται από κάποιο άλλο επάγγελμα. Εγώ εργάστηκα ως καθηγητής αγγλικών στο δημόσιο. Ωστόσο στη χώρα μας δεν αμείβεται το γραπτό. Υπολογίζω ότι γράφω 25-30.000 λέξεις, άρθρα ή πεζογραφήματα, το χρόνο χωρίς αμοιβή. Στο London Review of Books κάθε άρθρο χρεώνεται ένα δολάριο τη λέξη.

    Ο χώρος της λογοτεχνίας γενικότερα και της πεζογραφίας ειδικότερα, όπως έχει δείξει η ιστορία, συνιστά τόπο μικρών και μεγάλων αψιμαχιών. Εσείς πώς τις βιώνετε;

Μπορεί να υπάρχουν αλλά δεν έχω εμπλακεί ποτέ και ούτε έχει νόημα. Ο τρόπος ζωής και ο χαρακτήρας μου με αποτρέπουν να είμαι επιθετικός ή ανταγωνιστικός στο χώρο μου.

    Ποιες συμβουλές θα επιθυμούσατε να δώσετε σε νεότερους συγγραφείς;

Να διαβάζουν, να γράφουν, να συνδεθούν με την μεγάλη ελληνική λογοτεχνική παράδοση. Εκεί βρίσκεται ο πλούτος μας.

Κυριακή, 11 Απριλίου 2021

Η πιο σύντομη ιστορία που έγραψα ποτέ

Θεόδωρος Γρηγοριάδης


Τὸ χαμομήλι τῶν Ἀβδήρων

16-Mi-Magnus_Berrfoetts_saga-Initial-G_MuntheΗΝ ΜΠΕΙ­ΤΕ στὸ θέ­α­τρο, ἔ­χει ὀ­χι­ές», εἶ­πε ὁ βο­σκός. Σή­κω­σε τὴν γκλί­τσα ἀ­πει­λη­τι­κά.
«“Σέρ­νουν”* αὐ­τὴ τὴν ἐ­πο­χή. Ἅ­μα σὲ τυ­λί­ξουν δὲν ξε­φεύ­γεις.»
       Οἱ δύ­ο ἄν­τρες μὲ τοὺς ὁ­ποί­ους συ­νο­μι­λοῦ­σε, χα­μο­γέ­λα­σαν. Εἶ­χαν πε­ρά­σει τὰ τριά­ντα, ἀλ­λὰ δὲν τοὺς ἔ­λει­πε τὸ κέ­φι. Τὸ αὐ­το­κί­νη­το ἀγ­κο­μα­χοῦ­σε στὸν ἀ­νή­φο­ρο τῆς ἀρ­χαί­ας πό­λης. Τὰ χα­λά­σμα­τα ἦ­ταν σκε­πα­σμέ­να ἀ­πὸ κά­θε λο­γῆς χορ­τά­ρια καὶ ἡ εἴ­σο­δος ποὺ ὁ­δη­γοῦ­σε στὸ ἀρ­χαῖ­ο θέ­α­τρο ἦ­ταν πε­σμέ­νη. Μο­σχο­μύ­ρι­ζε ρί­γα­νη καὶ θυ­μά­ρι. Οἱ δυ­ὸ φί­λοι κα­τέ­βη­καν ἀ­πὸ τὸ αὐ­το­κί­νη­το ἀ­να­σαί­νον­τας βα­θιά. Εἶ­χαν και­ρὸ νὰ βρε­θοῦν καὶ ὁ γά­μος τοῦ Ἀ­νέ­στη, κοι­νοῦ τους φί­λου ἀ­πὸ τὸ πα­νε­πι­στή­μιο τοὺς ἔ­σμι­ξε ἀ­νοι­ξι­ά­τι­κα. Κα­τα­πι­έ­στη­καν ἀρ­κε­τὰ στὴν ἐκ­κλη­σί­α ἀ­κού­γον­τας εὐ­χὲς γιὰ τὴν δι­κή τους τύ­χη. Ἀ­πο­χαι­ρέ­τη­σαν τοὺς νι­ό­παν­τρους κι ἔ­τρε­ξαν στὸ ξε­νο­δο­χεὶ­ο νὰ ἀλ­λά­ξουν.
       Ἡ πραγ­μα­τι­κὴ ἐκ­δρο­μὴ ἄρ­χι­ζε με­τὰ τὰ στε­φα­νώ­μα­τα καὶ τὰ κου­φέ­τα. Ἐ­κεῖ πέ­ρα στὴν πα­ρα­λί­α, μὲ τὰ πεῦ­κα καὶ τὰ κυ­πα­ρίσ­σια.
      «Ὄ­μορ­φα ποὺ εἶ­ναι ἐ­δῶ», εἶ­πε ὁ Τά­κης. «Λέ­ω νὰ μα­ζέ­ψω χα­μο­μή­λι γιὰ τὴ μά­να μου. Θὰ χα­ρεῖ πο­λύ».
       Ὁ Θω­μᾶς προ­χώ­ρη­σε ἀ­νά­με­σα στὶς ξε­ρο­λι­θι­ές.
       «Ἐ­γὼ θὰ ξα­πλώ­σω. Μὲ κού­ρα­σε ἡ τε­λε­τή.»
       «Δὲν φο­βᾶ­σαι τὰ φί­δια; Ἄ­κου­σες τὸ βο­σκό;» εἶ­πε ὁ Τά­κης.
       Ὁ Θω­μᾶς γέ­λα­σε καὶ σχο­λί­α­σε:
       «Κα­λὰ ποὺ εἶ­ναι κι αὐ­τὸς νὰ φο­βί­ζει τοὺς ἀρ­χαι­ο­κά­πη­λους.»
      Ἔ­βα­λε τὰ χέ­ρια του πί­σω ἀ­πὸ τὸ σβέρ­κο ἀ­γναν­τεύ­ον­τας στὴν κα­τη­φο­ριὰ τὸ μό­λο. Ὕ­στε­ρα το ἥ­συ­χα θρα­κι­κὸ πέ­λα­γος. Γα­λή­νη. Ὁ Τά­κης εἶ­χε ἁ­πλώ­σει τὸ μπου­φάν κι ἔ­ρι­χνε πά­νω ἀγ­κα­λι­ὲς χα­μο­μή­λι. Κι­τρί­νι­σε ὁ τό­πος καὶ μο­σχο­βό­λη­σε.
       Μιὰ ὥ­ρα ἀρ­γό­τε­ρα ση­κώ­θη­καν νὰ φύ­γουν. Ὁ Τά­κης κρα­τοῦ­σε τὸν μπό­γο μὲ τὸ χα­μο­μή­λι στὴν ἀγ­κα­λιά του σὰν μω­ρό. Τὸ αὐ­το­κί­νη­το ἔ­και­γε. Ἔ­ρι­ξαν στὸ πί­σω κά­θι­σμα τὸ μπου­φὰν καὶ ξε­κί­νη­σαν. Μιὰ τε­λευ­ταί­α μα­τιὰ στὰ ἐ­ρεί­πια καὶ πά­λι ὁ χω­μά­τι­νος δρό­μος. Ἄν­θρω­πος που­θε­νά.
       Μό­νο ποὺ κά­τι ἄρ­χι­σε νὰ κι­νεῖ­ται ἐ­κεῖ πί­σω ἀ­νά­με­σα στὰ χα­μό­μη­λα. Ἕ­να φί­δι δρα­πέ­τευ­ε ἀ­πὸ τὸ μα­νί­κι τοῦ μπου­φὰν ἀ­να­ζη­τών­τας τὸ δρό­μο τῆς ἐ­πι­στρο­φῆς στὸν ἀρ­χαῖ­ο τό­πο του.

Σέρ­νουν· βο­ρει­ο­ελ­λα­δύ­τι­κη ἔκ­φρα­ση γιὰ τὸ “ζευ­γα­ρώ­νουν”.



Πρώ­τη δη­μο­σί­ευ­ση: ἐφ. Τὰ Νέ­α, Σάβ­βα­το 20 Αὐ­γού­στου 1994, «Δι­η­γή­μα­τα μὲ 300 λέ­ξεις», ἐ­πι­μέ­λεια: Μι­κέ­λα Χαρ­του­λά­ρη. Γιὰ τὸ πα­ρὸν ἀ­φι­έ­ρω­μα «1994: Δι­η­γή­μα­τα μὲ 300 λέ­ξεις!» βλ. ἐ­δῶ τὴν εἰ­σα­γω­γή: Γιάν­νης Πα­τί­λης: «1994: Δι­η­γή­μα­τα μὲ 300 λέ­ξεις! Ἕ­να πρό­δρο­μο ἐγ­χεί­ρη­μα στὸν χῶ­ρο τοῦ μι­κροῦ δι­η­γή­μα­τος».

Αργότερα στους "Χάρτες" (2007) είχα δημοσιεύσει άλλη μια ιστορία με φίδια. "Όταν με ζώνουν τα φίδια", πολυσέλιδη. Το κοινό τους στοιχείο με την παραπάνω είναι ότι και οι δύο ιστορίες διαδραματίζονται στην Θράκη.

Σάββατο, 10 Απριλίου 2021

10 βιβλία που σημάδεψαν τη ζωή μου

Στο περιοδικό ΤΑΧΥΔΡΟΜΟΣ, το 2009, εξήντα Έλληνες συγγραφείς επέλεξαν τα αγαπημένα τους βιβλία και ανέδειξαν πρώτον τον Κ.Π. Καβάφη. 

10 βιβλία που σημάδεψαν τη ζωή μου:

1. O επιτάφιος θρήνος, Γιώργος Ιωάννου

2. Η καρδιά του σκότους, Τζόζεφ Κόνραντ

3. Βάκχες, Ευριπίδης

4. Ποιήματα, Κ.Π. Καβάφη

5. Oι χτίστες, Γιώργος Χειμωνάς

6. A far cry from Kensington, Μιούριελ Σπαρκ

7. Yπόγειος κόσμος, Ντον Ντε Λίλο

8. Αιχμάλωτος του έρωτα, Ζαν Ζενέ

9. Η χλομή θέα των λόφων, Καζούο Ισιγκούρο

10. Η αληθινή ζωή του Σεμπάστιαν Νάιτ, Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Επιπλέον-μετά την ψηφοφορία- μου ζητήθηκε να σχολιάσω γιατί επέλεξα τον Κ.Π. Καβάφη που βρέθηκε τελικά στην κορυφή:

«Ποιήματα» Κ.Π. Καβάφης

Διάβασα τον Καβάφη σαν ένα σύνολο ποίησης, μυθοπλασίας, ιστορίας και ήθους. Εκτίμησα τη γλώσσα του, πρωτίστως, που ελληνίζει χωρίς ποιητικισμούς και λαϊκισμούς, με μια απόσταξη αγγλικής κυριολεξίας. Την διαπολιτισμική ματιά του, τη διαχρονική θεώρηση της ιστορίας χωρίς εμμονές σε τοπικισμούς και οριοθετήσεις, πράγμα που με βοήθησε στα «Νερά της χερσονήσου». Τον ερωτισμό του, με την θλιμμένη συνενοχή, τη σιωπηλή ανάκληση περασμένων σωμάτων, την ανοχύρωτη επιθυμία μακριά από τις «διαγνώσεις» των ερωτικών γκέτο. Στο «Παρτάλι» δύο βασικοί χαρακτήρες μου διαμορφώνονται κοινωνικά, διαβάζοντας ποιήματά του. Στην «Αλούζα» ένα ολόκληρο κίνημα διανοούμενων περιφέρεται στις ερωτικές και ιστορικές καβαφικές τοποθεσίες της μεσογειακής ανατολής, έναν γεωγραφικό χώρο που εξακολουθεί να βαραίνει τις προσωπικές και μυθοπλαστικές περιπλανήσεις μου. Μα πάνω απ’ όλα: η αίσθηση της οικειότητας ότι σου χαρίζεται το έργο ενός μεγάλου δημιουργού κι εσύ το οικειοποιείσαι σαν να αφορά αποκλειστικά και μόνον σένα.

Είκοσι δύο χρονιά μετά θα πρόσθετα τον "Φαίδρο" του Πλάτωνα, την "Οδύσσεια" του Ομήρου, τον Μπόρχες, τον Τσέχωφ, τον Παπαδιαμάντη. 

Παρασκευή, 9 Απριλίου 2021

Μπόρχες για πάντα

 Από μία συνέντευξη  το 1977. 

"Το γράψιμο και το διάβασμα είναι ευτυχία, μόνο έτσι τα βλέπω".

"Δεν προσπαθώ να διδάξω στους μαθητές μου λογοτεχνία-αυτό δεν διδάσκεται-αλλά την αγάπη για την λογοτεχνία".