Κυριακή, 21 Μαΐου 2017

Στόουνερ



Για τον Στόουνερ που ήδη συζητιέται και στα εδάφη μας.
Εδώ πώς ξεκίνησε, ένα αγνοημένο μυθιστόρημα στην πατρίδα του, να συζητιέται στην Ευρώπη.

THE GREATEST AMERICAN NOVEL YOU’VE NEVER HEARD OF
By Tim Kreider   October 20, 2013


In one of those few gratifying instances of belated artistic justice, John Williams’s “Stoner” has become an unexpected bestseller in Europe after being translated and championed by the French writer Anna Gavalda. Once every decade or so, someone like me tries to do the same service for it in the U.S., writing an essay arguing that “Stoner” is a great, chronically underappreciated American novel. (The latest of these, which also lists several previous such essays, is Morris Dickstein’s for the Times.) And yet it goes on being largely undiscovered in its own country, passed around and praised only among a bookish cognoscenti, and its author, John Williams, consigned to that unenviable category inhabited by such august company as Richard Yates and James Salter: the writer’s writer.


“Stoner” is undeniably a great book, but I can also understand why it isn’t a sentimental favorite in its native land. You could almost describe it as an anti-“Gatsby.” I suspect one reason “Gatsby” is a classic is that, despite his delusions and his bad end, we all secretly think Gatsby’s pretty cool. Americans don’t really see him as an anti-hero or a tragic figure—not any more than they see the current breed of charismatic criminals on cable as villains. Gatsby’s a success story: he makes a ton of money, looks like a million bucks, owns a mansion, throws great parties, and even gets his dream girl, for a little while, at least. “Stoner” ’s protagonist is an unglamorous, hardworking academic who marries badly, is estranged from his child, drudges away in a dead-end career, dies, and is forgotten: a failure. The book is set not in the city of dreams but back in the dusty heartland. It’s ostensibly an academic novel, a genre historically of interest exclusively to academics. Its values seem old-fashioned, prewar (which may be one reason it’s set a generation before it was written), holding up conscientious slogging as life’s greatest virtue and reward. And its prose, compared to Fitzgerald’s ecstatic art-nouveau lyricism, is austere, restrained, and precise; its polish is the less flashy, more enduring glow of burnished hardwood; its construction is invisibly flawless, like the kind of house they don’t know how to build anymore.

Πέμπτη, 11 Μαΐου 2017

Διεθνές Φεστιβάλ Λογοτεχνίας στο Κόσοβο

Συμμετέχω στο Φεστιβάλ με ανάγνωση και συμμετοχή σε συζήτηση. 


#polip2017



Το πρόγραμμα  2017:


International Literature Festival – polip
7th Edition
 12–14 May 2017
Program 2017
Friday, 12. 05. 2017
Preview
14:00 – 15:00 Reading and discussion with Gregory Pardlo (USA)                                   North Mitrovica / American Corner
19:30 – 20:00 Official opening of the polip festival                                                       Qendra Multimedia, Prishtina
20:00–22:00 Readings
Gregory Pardlo (USA), Aïcha Arnaout (SYR/FR), Miloš Živanović (SRB), Laurence Boissier (CH)Gani Jakupi (RKS/ ESP), Lura Limani (RKS), Shqiptar Oseku (RKS/SE), Nir Baram (ISR).
Moderators:  Qerim Ondozi (RKS), Saša Ilić (SRB).
Live music: Ana Ćurčin (SRB)
Saturday, 13. 05. 2017
Panel discussion
16:00–17:30 Gender, Literature and Media: experiences of exile
Panelist:  Aïcha Arnaout (SYR/FR), Entela Tabaku Sörman(SE), Kefah Ali Deeb (SYR/DE), Gani Jakupi (RKS/ESP), Bernhard Studlar (AT)
Moderator:  Eli Krasniqi (RKS)                                                                                         Translation into English and Albanian will be provided.
Panel discussion
18:00–19:30 Power by Bigotry – Defying Right-Wing Fury
Panelist:  Gregory Pardlo (USA), Nir Baram (ISR)Theodoros Grigoriadis (GR).
Moderator:  Una Hajdari (RKS)                                                                                       Translation into English and Albanian will be provided.
20:00– 22:00 Readings                                                                                                   
Intro / music and reading: Kralj Čačka (SRB)
Ghayath Almadhoun (PSE/SYR/SE), Entela Tabaku Sorman (ALB/SE), Nina Cara (ALB), Arben Idrizi (RKS), Theodoros Grigoriadis (GR)Bernhard Studlar (AT)Kefah Ali Deeb (SYR/DE), Bardh Frangu (RKS)Fatime Kosumi (RKS/DE).                          
Moderators: Jeton Neziraj (RKS), Jazra Khaleed (CHE/GR).
22:00 – 00:00                                                                                                                                     Live music: Kralj Čačka (SRB) at Hamam Bar Prishtina
Sunday, 14. 05. 2017
Panel discussion
16:00–17:30 Where I’m writing from: Literature in times of exile, diaspora, displacement
Panelists: Jazra Khaleed (CHE/GR), Ghayath Almadhoun (SYR/SE), Ekaterina Petrova (BG), Hamed Abboud (SYR/AT), Shqiptar Oseku (RKS/SE).
Moderator: Lura Limani (RKS)                                                                                             Translation into English and Albanian will be provided.
Panel discussion
18:00–19:30 The Balkans as the Avant-garde 
Panelists: Fatos Lubonja
 (ALB), Lura Limani (RKS), Miloš Živanović (SRB), Dinko Telećan (CRO)
Moderator: Saša Ilić (SRB)                                                                                               Translation into English and Albanian will be provided.
20:00 – 00:00 Readings
Fatos Lubonja (ALB), Jazra Khaleed (CHE/GR), Naime Beqiraj (RKS), Hamed Abboud (SYR), Ekaterina Petrova (BG), Rrona Jaka (RKS), Dinko Telecan(CRO), Shpëtim Selmani (RKS).
Moderators:  Saša Ilić (SRB) & Eli Krasniqi (RKS)                                                                   Live music: tandem / Blerta Kosova & Oda Haliti
Monday, 15. 05.2017
18:00 – 19:30 Reading and discussion with Gregory Pardlo (USA)                           National Library of Kosovo, Prishtina
Panels & Debates
Saturday, 13.05.2017
PANEL 1
16:00–17:30 Gender, Literature and Media: experiences of exile
Panelist:  Aïcha Arnaout (SYR/FR), Entela Tabaku Sörman (SE), Kefah Ali Deeb (SYR/DE), Gani Jakupi (RKS/ESP), Bernhard Studlar (AT)
Moderator:  Eli Krasniqi (RKS)                                                                                           Translation into English and Albanian will be provided.
The immediacy that characterizes the way we access information today, together with many other technological advances, adds a new dimension to the issue of exile and to our experience of political unrests. In addition, media text often is used to further reinforce gender stereotypes for developing countries or countries in political crisis. Specifically in focus are women for whom the exile experience may be double burdened because of their gender identity and identity attached to them because of the country of origin. Does literature helps to break these stereotypical images? Do artists, especially women, find themselves in situation to reconcile the perceptions about them in the ‘hosting’ country with those in the country of origin? Do women writers in exile are considered as/reduced to cultural interpreters?
PANEL 2
18:00–19:30 Power by Bigotry – Defying Right-Wing Fury
Panelist:  Gregory Pardlo (USA), Nir Baram (ISR)Theodoros Grigoriadis (GR).
Moderator:  Una Hajdari (RKS)                                                                                       Translation into English and Albanian will be provided.
The discussion will focus on the respective contexts in the countries that writers and intellectuals Gregory Pardlo, Nir Baram, Fatos Lubonja and Theodoros Grigoriadis live and work in. Their verse is vivid in its portrayal of the complex realities that the communities they write about have faced over time, and we will try to place these realities in the current global political and societal context. Comparisons will be drawn between the situation in Pardlo’s native U.S., which is facing one of its most turbulent presidencies to date, Greece, which is still suffering the consequences of austerity and an inadequate economic plan amidst rising right-wing movements, and Israel, where Baram writes about equal rights for Palestinians.
How does a writer react to the situation, and to what extent does it influence their contemplations on society?
Sunday, 14. 05. 2017
PANEL 3
16:00–17:30 Where I’m writing from: Literature in times of exile, diaspora, displacement
Panelists: Jazra Khaleed (CHE/GR), Ghayath Almadhoun (SYR/SE), Ekaterina Petrova (BG), Hamed Abboud (SYR/AT), Shqiptar Oseku (RKS/SE).
Moderator: Lura Limani (RKS)                                                                                               Translation into English and Albanian will be provided.
Human history is no stranger to migration, but it is in the age of global capital–sustained by transnational institutions, corporations and cooperation that we have witnessed the radical acceleration of all kinds of movement. In 2015, 244 million people were international migrants (living outside the country they were born in), and 20 million of these were refugees. ‘The refugee crisis’; the permanent state of war; the looming climate disaster; and the nationalist reawakening accompanying these phenomena raise questions about the role of the writer, especially the migrant writer, in what often feels like the end of time.
From Dante to Danticat, exile and heimweh, a longing for the lost home and ambiguity towards the newly found shelter and self have been at the heart of literature. This spatial and temporal experience marks the relation of the writer to their surroundings, the ties to their ‘homeland,’ the acceptance and rejection of their adopted home. What does this relation mean for contemporary writers? How can we define the tension between home and elsewhere today? How does it affect our language? How does that reflect on our imagined addresses – to whom do we write, and in what language do we address them? How does our spatial positioning force us to define ourselves and our work – who we are and what we do?
PANEL 4
18:00–19:30 The Balkans as the Avant-garde 
Panelists: 
Fatos Lubonja (ALB), Lura Limani (RKS), Miloš Živanović (SRB), Dinko Telećan (CRO).
Moderator: Saša Ilić (SRB)                                                                                             Translation into English and Albanian will be provided.
Charles Simic, an American poet of Serbian descent, observed in 2012 that “widespread ignorance bordering on idiocy is our new national goal”, referring to the United States of America four years before Trump even came to power. It seems that he was right. In addition, he claimed that the educated, well informed population is the only possible foundation of a true, functioning democracy. If politicians of dubious qualities come to power through the democratic process, then it is clear that the voters’ insight, knowledge and ability to make informed decisions should be questioned.
Simic does not offer any solutions to the issues he highlights. However, like himself, we – the participants of the Polip festival – feel urged to debate these issues, as they relate not only to global politics, but to regional politics as well. Furthermore, this is not the first time that the global events have had its most pronounced form in the Balkans. Whereas the great majority of people in the Western world are stunned by the latest developments and the spirit that has prevailed – not only in the United States, but in the EU too – the people in the Balkans are well used to the complex relations between ignorance and intelect, truth and lies, democracy and dictatorship. We could say that, in fact, the Balkans appear to be the avangarde, like it has been many times in the past, even though in the Western imagination it exists as a backward place. But, who was the first to spread fake news in order to create conditions for inciting hatred? Who was the first to mobilise masses and create policies using “alternative facts“? Who was the first to use the democratic process in order to gain power, only to abolish democratic institutions immediately after being elected? Hardly anyone could deny the Balkans all the hard work and the fervour put in creating this type of politics – without doubt this region merits the avant-garde status.

THE AGE OF BIGOTED
Literature in Exile/Elites in A Political Fever
The political arena has been shaken significantly in the year we have left behind– BREXIT, Trump’s victory, the rise of the right-wing populism across Europe – which,in turn, will bring about many changes. The Chinese ancient curse‘May you live in interesting times’, often quoted by Hanna Arendt in discussions on political crisis, comes to mind. A massive flux of refugees and migrants, with the right-wing on the rise, has exposed cultural, ethnic and religious tensions lurking beneath the surface in Europe. The post-Communist countries, including those in the Western Balkans striving to enter the EU, have also been deeply affected by the political turbulences, mainly because of their corrupt governments and the lack of tangible economic development.
A recent period which was marked by progress, albeit conditional, towards a more stable Western Balkans has now been replaced by a tumultuous phase of permanent provocations and suspended dialogue. In place of talks, the political elites chose instead high-risk performance acts. At the moment both Serbia’s and Kosovo’s political elites operate outside of The Brussels Agreement framework, while simultaneously maintaining their pledge that the process of normalization of their relations has no alternative. The relations between Belgrade and Zagreb, and between Belgrade and Sarajevo, are not much better either. The opposition in these countries offers no political solutions, while some representatives of the opposition demand radicalization of the relations or even for the dialogue to be completely abandoned. In such circumstances culture and literature are threatened by being subjected to ideological interferences and exposed to increased surveillance. Literature is,hence,forced into exile – both an external and internal one. In the spheres of culture and literature it is possible to look for the answers that politics is unable to offer, openly refusing to confront the problems in the first place. Finally, literature doesn’t offer solutions, that’s not its purpose, but rather proposes critical examination of the political and cultural processes, as Predrag Matvejević (1932-2017), one of the most prominent intellectuals of the Yugoslav and post-Yugoslav period, said in the past.
For many, if not for the majority, migration is the exit strategy from the political and economic crisis. Whereas some people from this part of the world want to leave ‘home’, others are forced to leave ‘home’ – predominantly people from Syria and other countries in the Middle East,thus confirming the state of exile as an inevitable part of the human condition.
The immediacy that characterizes the way we access information today, together with many other technological advances,adds a new dimension to the issue of exile and to our experience of political unrests. In line with this, one could pose a question – does literature adopt a new dimension of creation and consumption? How does literature respond to mobility (or a lack thereof)and to the idea of home or multiple ‘homes’? Simultaneously, saturation with images portraying political crisis, makes literature a space of possibilities, a bridge to plurality of experiences of the self in relation to others, of new spaces in relation to the known ones. The very use of language, being the sole medium of writers, enables us to grasp the complexity of human condition in a profound way.
Polip’, the International literature festival taking place in Pristina 12-15 May 2017 will bring together thirty authors from different parts of the world, some of them living and working in exile.

Τρίτη, 2 Μαΐου 2017

ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟ ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

Καινούργια πόλη

E-mailΕκτύπωση
altΠροδημοσίευση από το μυθιστόρημα του Θεόδωρου Γρηγοριάδη Καινούργια πόλη, που θα κυκλοφορήσει την επόμενη εβδομάδα σπό τις εκδόσεις Πατάκη.
Επιμέλεια: Λεωνίδας Καλούσης
Μέρος Πρώτο
Οδός Θαλού
1
Το όνειρο με τον πνιγμένο, που έβλεπε μέρες τώρα, τον ανάγκασε να πεταχτεί απ’ το κρεβάτι. Αναζήτησε διέξοδο σπρώχνοντας το μοναδικό παράθυρο της κρεβατοκάμαρας, ένα βιδωμένο σφιχτά παντζούρι, που άνοιξε με πάταγο, λες και περίμενε καιρό κάποιο δυνατό χέρι να το απεγκλωβίσει. Παραμέρισε την ξεχασμένη άπλυτη κουρτίνα. Το φως που διαχύθηκε στο δωμάτιο του θάμπωσε τα μάτια, όμως, καθώς διαλυόταν μέσα στο χορευτικό της σκόνης, αντίκρισε τον λόφο της Ακρόπολης, ένα κομμάτι του τείχους πάνω στο οποίο είχε στηθεί και κυμάτιζε μια τεράστια ελληνική σημαία.
Επέστρεψε να δει τη θέα με καθαρότερο μάτι και ένα ποτήρι νερό στο χέρι. Τις πρώτες μέρες πίστευε ότι το παράθυρο κοιτούσε σε κάποιον τυφλό ακάλυπτο, δεν είχε ακόμη τη διάθεση να εξερευνήσει το σπίτι και την περιοχή. Και όταν προσπάθησε να το ανοίξει με μια απλή κίνηση, δεν τα κατάφερε, το ανέβαλε.
Στο μεταξύ η Ερινύα δραπέτευσε στα λημέρια της, μπορεί κι απ’ τη μεριά του θεάτρου του Διονύσου, της ταίριαζε ν’ αράζει κατά κει. Άραγε ποια από τις τρεις Ερινύες ήταν η δικιά του που τον κατέτρεχε;
Πράγματι, πίσω από το παράθυρο βρισκόταν ο ακάλυπτος, ωστόσο, πάνω από τα σπίτια και τις ταράτσες, υψωνόταν ο ατάραχος βράχος – κλέβοντας μισό ουρανό θέα. Κι αυτός συνερχόταν, έπαιρνε τις παλιές του διαστάσεις, σώμα και ψυχή ξανασχημάτιζαν ό,τι η τυραννία της νύχτας είχε αποδιοργανώσει.
Αναγνώριζε τον εαυτό του. Ξυπνούσε στην πρωτεύουσα ένα ακόμη πρωινό αφότου έφτασαν με τη Μαργαρίτα.
Το διαμέρισμα ήταν στην Πλάκα, σε ένα δρομάκι, την οδό Θαλού. Εκεί θα ζούσε, κι αυτό το «ζούσε» ήταν σχετικό γιατί το σπίτι τού είχε παραχωρηθεί για ένα μικρό διάστημα.
Το διαμέρισμα ήταν στην Πλάκα, σε ένα δρομάκι, την οδό Θαλού. Εκεί θα ζούσε, κι αυτό το «ζούσε» ήταν σχετικό γιατί το σπίτι τού είχε παραχωρηθεί για ένα μικρό διάστημα.
Επέστρεψε στην κουζίνα, άφησε το ποτήρι σε έναν παμπάλαιο τσιμεντένιο νεροχύτη, στιγματισμένο από ξεχασμένους λεκέδες.
Κατέφτασαν σαν κυνηγημένοι… Εκείνη στο σπίτι της θείας κι αυτός στην τετραώροφη πολυκατοικία χωρίς ασανσέρ, χτισμένη τη δεκαετία του ’40. Στον δεύτερο όροφο αναζήτησε το αφημένο κλειδί, όπως ακριβώς του είχε πει ο Γιώργος στο τηλέφωνο: να το ζητήσει από την Κρίστη, στον πρώτο όροφο, γιατί εκείνος, Ιούλιο μήνα, έφευγε από την Αθήνα, ήταν ο μήνας των διακοπών του και δε θα ’χανε ποτέ τις «Κυκλάδες του», τόνισε επιδεικτικά με μια παραξενιά στη φωνή του, ένα ανησυχητικό δείγμα ότι δε γνωριζόντουσαν και τόσο καλά.
Ναι, κατέφτασαν καλοκαιριάτικα στην Αθήνα, μάνα και γιος, έχοντας αφήσει πίσω τους ένα δροσερό νησί.
Ώρα για καφέ, θα συμβιβαστεί με έναν ζεστό Nescafé. Να τος, καθισμένος ανάμεσα στα κουρασμένα έπιπλα, στη σκόνη που είχε κατακαθίσει παντού στο ακατοίκητο διαμέρισμα, αφού ο Γιώργος δεν κοιμόταν από καιρό εδώ. Ακόμη και οι μισοάδειες ντουλάπες του πρόδιδαν ότι ο ιδιοκτήτης τους τις χρησιμοποιούσε περιστασιακά.
Έβαλε λίγη μουσική να ανταγωνιστεί τον ήχο της πόλης που ερχόταν κυματιστά απ’ έξω: φουρνιές τα αυτοκίνητα αμολιούνταν στην αρχή της Συγγρού με κατεύθυνση τον Πειραιά. Ταυτόχρονα, απ’ το διαμέρισμα της Κρίστης, ερχόταν μια μουσική new age –αναγνώρισε τους Dead Can Dance–, λες και είχε βάλει ηχείο στον φωταγωγό και στον διάδρομο.
Μισόκλεισε τα μάτια, μία ώρα ύπνο θα μπορούσε να τον κερδίσει. Λίγους μήνες πριν, θα έβγαινε από μια άλλη κουζίνα ο Σβεν, με μια κούπα τσάι στο χέρι, ρωτώντας τον τι ώρα ήταν. Έτσι ήταν ο Σουηδός: δεν κοίταζε ποτέ την ώρα για να μην τον ελέγχει εκείνη. Όμως η φιγούρα του Σβεν έφευγε μαζί με το απορημένο του βλέμμα. «Πότε θα μεγαλώσεις;» τον είχε ρωτήσει μια φορά κι ο Μανόλης χαμογελούσε.
Μισούσε τις ηλικίες και τα χρόνια, δε γιόρταζε ποτέ γενέθλια αλλά μετά τα τριάντα έβλεπε να σβήνουν μόνα τους τα κεριά και θύμωνε με την τούρτα που του έφερνε ο Σβεν, αφού ο Σουηδός είχε μάθει από το διαβατήριό του πότε να τα γιορτάζουν, έστω και με τα μούτρα του Έλληνα κατεβασμένα.
Μισούσε τις ηλικίες και τα χρόνια, δε γιόρταζε ποτέ γενέθλια αλλά μετά τα τριάντα έβλεπε να σβήνουν μόνα τους τα κεριά και θύμωνε με την τούρτα που του έφερνε ο Σβεν, αφού ο Σουηδός είχε μάθει από το διαβατήριό του πότε να τα γιορτάζουν, έστω και με τα μούτρα του Έλληνα κατεβασμένα.
Όχι, τα γενέθλια, όπως και οι γιορτές, είναι μια υποχώρηση στον χρόνο που δεν πρέπει να μας αγγίζει, κάτι τέτοιο του έλεγε επιχειρηματολογώντας. Σε τούτο έμοιαζε με τη Μαργαρίτα, που επίσης μισούσε τα γενέθλια και αφαιρούσε τα κεράκια για διαφορετικούς λόγους.
Για εκείνη ο χρόνος ήταν απαγορευμένος και είχε σταματήσει κάπου στην ηλικία που βρισκόταν τώρα ο γιος της, δηλαδή στα τριάντα επτά: μάνα και γιος υπερνικούσαν κάθε έννοια του χρόνου και της ενηλικίωσης… Αλίμονο αν κάποιος αμφισβητούσε την ηλικία της Μαργαρίτας, κινδύνευε να ακούσει έναν οχετό από ασυναρτησίες και αυτοπαινέματα. Έφηβη –το είχε πει η αδελφή της–, βγάζοντας την αστυνομική της ταυτότητα, δήλωσε τρία χρόνια νεότερη, γιατί τα αρχεία της πόλης είχαν καεί σε μια πυρκαγιά. Πάντως καλύτερα να της λέγανε πόσο δεν άλλαξε από κορίτσι, που ήταν και παρέμενε κατά βάθος στην ψυχή.
Η μουσική σταμάτησε στο διαμέρισμα της Κρίστης. Ακούστηκε η πόρτα της να κλείνει δυνατά. Άραγε χορεύουν οι νεκροί;
Από δω και πέρα θα έπρεπε να σκέφτεται τη μάνα του και να τη νοιάζεται. Κι εκείνη χρειαζόταν λίγο χρόνο για να προσαρμοστεί, μετά μπορεί να μην τον ήθελε στα πόδια της – μια συνηθισμένη διαλυμένη οικογένεια. Αρκεί να μην ξανάμπλεκε με κανέναν σαν τον άλλον που κατέληξε στα κύματα. Η σκέψη αυτή του προκάλεσε δυσφορία, περισσότερο κι απ’ την εικόνα του πτώματος, που θα μπορούσε να την εκτοπίσει κάπου βαθιά στο μυαλό του, αλλά οι σκέψεις, σαν τους πνιγμένους, βρίσκουν ευκαιρία να αναδυθούν εκεί που δεν το περιμένεις.
2
altΗ Κρίστη, στον πρώτο, που του είχε δώσει το κλειδί, ήταν λίγο μεγαλύτερή του. Μελαχρινή, τεράστια μάτια, επιτηδευμένη γλύκα. Τον είχε μπάσει μέσα, του είχε προσφέρει ένα γλυκό του κουταλιού περγαμόντο, «Είμαι κι εγώ Βόρεια» του είχε πει «από τη Θεσσαλονίκη, ένα χωριό κοντινό, το Νικομηδινό, το έχεις ακουστά;».
Είχε έρθει στην Αθήνα για να κάνει καριέρα ηθοποιού, «Έχω παίξει ήδη σε ένα σίριαλ στην ΕΡΤ, είδες καθόλου το Έρωτας στο κύμα;».
Δεν έβλεπε τηλεόραση, της το είπε διστακτικά, τα τελευταία χρόνια δε ζούσε καν στην Ελλάδα, ταξίδευε, άλλαζε τόπους – τέτοιες αβεβαιότητες. Πέρασε μία ώρα μέχρι να της πει ότι τον λένε Μανόλη, ότι γεννήθηκε στο τελευταίο χωριό του Έβρου και ότι σπούδασε ελληνική φιλολογία στο πανεπιστήμιο στη Θεσσαλονίκη! Να λοιπόν που είχαν αρκετά κοινά στοιχεία, εκείνη είχε τελειώσει τη σχολή του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, είχε δώσει εξετάσεις μετά το λύκειο.
«Ωραίο το γλυκό σου» την παίνεψε και κάθισε πάνω σε έναν φθαρμένο καναπέ, έπιπλο από δεύτερο χέρι.
«Μόνη μου το φτιάχνω» χάρηκε αυτή σαν να μπήκε ξαφνικά σε έναν άπαιχτο ρόλο.
Παρότι τον εξερευνούσε, ο Μανόλης αισθανόταν ότι ήθελε να τον ξεφορτωθεί, ίσως είχε κάτι στο μυαλό της, μια πρόβα, μια συνάντηση· καμιά φορά δεν είμαστε έτοιμοι να υποδεχτούμε τον άλλον, τον καινούργιο, απρόσκλητο και αναπάντεχο. Παραμέρισε τα μαξιλαράκια και σηκώθηκε να φύγει.
Εκείνη του είπε να της χτυπάει το κουδούνι όποτε ήθελε και καμιά φορά να τρώνε μαζί, «Μαγειρεύω καλά» πρόσθεσε και τότε αυτός θυμήθηκε τη μάνα του, κι εκείνη παινευόταν για τη μαγειρική της, διοργανώνοντας διαγωνισμούς με μοναδική υποψήφια τον εαυτό της. Μετά τα τακούνια, η επόμενη εμμονή της Μαργαρίτας ήταν το μαγείρεμα με σπεσιαλιτέ τη θρακιώτικη λαχανιά, με μπόλικο γλυκό κόκκινο πιπέρι.
Βγήκε στο μπαλκόνι, έβαζε ένα ξύλινο σκαμπό, μόλις που χωρούσε καθιστός για να κάνει ένα τσιγάρο χαζεύοντας τους τουρίστες που πηγαινοέρχονταν στην Πλάκα. Ξανάρχισε το τσιγάρο με το που γύρισε στην Ελλάδα, κατευθείαν έπεσε στα Καρέλια, λες και δεν είχε περάσει μία δεκαετία χωρίς καπνό.
Η Κρίστη τον αποχαιρέτησε με ένα πεταχτό φιλί στην πόρτα και αμέσως ανέβασε την ένταση της μουσικής πίσω του. Αυτή τη φορά έπαιζε ένα παλιό τραγούδι των Cocteau Twins – θα τη λάτρευε ο Σβεν αν ήταν εδώ μαζί τους, έλιωνε με τις μπίρες στο χέρι ακούγοντάς τους· ο Μανόλης έβρισκε λίγο παραπάνω 80s τον ήχο τους, τότε όμως του άρεσε γιατί ίσως άρεσε και στον Σουηδό.
Βγήκε στο μπαλκόνι, έβαζε ένα ξύλινο σκαμπό, μόλις που χωρούσε καθιστός για να κάνει ένα τσιγάρο χαζεύοντας τους τουρίστες που πηγαινοέρχονταν στην Πλάκα. Ξανάρχισε το τσιγάρο με το που γύρισε στην Ελλάδα, κατευθείαν έπεσε στα Καρέλια, λες και δεν είχε περάσει μία δεκαετία χωρίς καπνό – άντε κανένα πού και πού, στους διαλογισμούς του κρύου Βορρά κι αυτό.
Η Θαλού έμπαινε από τη λεωφόρο Αμαλίας, στο ύψος της Πύλης του Αδριανού, και έβγαινε στην εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης – τριάντα μέτρα δρομάκι. Στην αρχή της Θαλού, γωνία με Πιττακού, δέσποζε το επιβλητικό κτίριο της ΑΣΔΕΝ, που το φρουρούσαν μόνιμα στρατιώτες σε ένα ορθογώνιο κουβούκλιο σαν άδειο τηλεφωνικό θάλαμο. Οποιαδήποτε στιγμή έστριβες από την Αμαλίας για την Πλάκα, σίγουρα θα έβλεπες έναν φαντάρο όρθιο ή λυγισμένο πάνω στο ένα πόδι να μισοκοιμάται και να ονειρεύεται το απολυτήριό του ή μια βόλτα στα καφέ της γειτονιάς, λίγο παραμέσα.
Το είχε η μοίρα μου, χαμογέλασε. Θυμήθηκε τον Έβρο, το χωριό του, κι εκεί τους φύλαγαν στρατιώτες, εδώ όμως; Μέσα στην καρδιά της πόλης φυλάγανε τα μισοάδεια κτίρια; Έπειτα, όταν τη δεύτερη μέρα πήγε να πει μια καλημέρα στον στρατιώτη, εκείνος λίγο ενοχλήθηκε, μάλλον τα καλημερίσματα των περαστικών –ειδικά στην περιοχή αυτή– ήταν συνηθισμένες και ιδιοτελείς προσφωνήσεις, οπότε τους τις έκοψε κι αυτές στο εξής. Μακριά από τον στρατό. Αρκετούς μήνες πρόσφερε στην πατρίδα του χωρίς αντίκρισμα για να την εγκαταλείψει αμέσως μετά.
[...]

Σάββατο, 22 Απριλίου 2017

Παγκόσμια μέρα βιβλίου

Από τις δεκάδες εκδηλώσεις της Κυριακής 23 Απριλίου αναφέρομαι σ΄αυτήν που διοργανώνει το Υπουργείο Πολιτισμού και στην οποία συμμετέχω:

Bιβλιοθήκη του Αδριανού. 
Στην Βιβλιοθήκη του Αδριανού, στην Ρωμαϊκή Αγορά από το απόγευμα της Κυριακής μέχρι την δύση του ήλιου, το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης παρουσιάζουν απόσπασμα από την παραγωγή τους «Ακυβέρνητες Πολιτείες» σε σκηνοθεσία Έφης Θεοδώρου (17:30-18:00), και επτά σύγχρονοι συγγραφείς διαβάζουν το έργο τους (18:00-20:30). 
Τον «χώρο» ανάμεσα στους συγγραφείς καταλαμβάνει η ποίηση. Συγκεκριμένα η ηθοποιός Μάνια Παπαδημητρίου συνοδεία μουσικής διαβάζει Καβάφη, Σεφέρη και Ελύτη. Η ερμηνεύτρια Αργυρώ Καπαρού παρουσιάζει μελοποιημένα έργα Ελλήνων ποιητών. Τέλος η νέα ηθοποιός Άννα Ψαρρά διαβάζει αποσπάσματα σύγχρονης ποίησης. Παίρνουν μέρος οι μουσικοί: Παντελής Ντζιάλας (κιθάρα) και Ευαγγελία Μαυρίδου (πιάνο). 
Οι συγγραφείς που θα συμμετάσχουν στη εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί στη βιβλιοθήκη του Αδριανού είναι (με αλφαβητική σειρά): Βασίλης Αλεξάκης, Ρέα Γαλανάκη, Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Δημήτρης Καλοκύρης, Ιωάννα Μπουραζοπούλου, Χρήστος Οικονόμου και η ΈρσηΣωτηροπούλου. Συντονίζει η κριτικός βιβλίου Μικέλα Χαρτουλάρη. 
Πληρoφορίες 
17:30-20:30 Ελεύθερη είσοδος στο κοινό. 
Βιβλιοθήκη του Αδριανού, Άρεως 3, Τ.Κ. 105 55, Αθήνα, Μοναστηράκι (Νομός Αττικής) 
Τηλέφωνο: +30 210 3249350 

Παρασκευή, 21 Απριλίου 2017

O Αλεξανδρινός μεταφραστής Khaled Raouf

«Είμαστε καμωμένοι από το ίδιο χαρμάνι»

khaled_raouf.jpg

Khaled RaoufΟ Αλεξανδρινός μεταφραστής του, Khaled Raouf, σχολιάζει το εγχείρημα, υποστηρίζοντας ότι η λογοτεχνία μπορεί να χτίσει τις γέφυρες που δεν μπορούν να χτίσουν οι πολιτικοί


Χίλιοι και ένας μετανάστες από την αραβική Ανατολή, που συγκροτούν ένα ανδρικό χαρέμι σε μια Αθήνα με πολυεθνοτικό προσανατολισμό, έχουν ανάψει τις συζητήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης των βιβλιόφιλων μουσουλμάνων.
Είναι οι λογοτεχνικοί ήρωες του Θεόδωρου Γρηγοριάδη στο μυθιστόρημα Αλούζα, χίλιοι και ένας εραστές που κυκλοφόρησε στα ελληνικά το 2005 (Πατάκης), και μόλις εκδόθηκε στην Αίγυπτο, με κρατική επιχορήγηση για τη μετάφραση του δραστήριου Χάλεντ Ραούφ.
Εχοντας στο ενεργητικό του σπουδές Ελληνορωμαϊκής Αρχαιολογίας και Ιστορίας της Τέχνης στην Αίγυπτο, στην Ελλάδα και στις ΗΠΑ, αλλά γνωρίζοντας και την Ελλάδα όπου έζησε για μια δωδεκαετία το ’90, ο Ραούφ εντόπισε την Αλούζα… και επέλεξε να τη μεταφράσει στη σημερινή συγκυρία.
Αυτό το μυθιστόρημα, λέει στην «Εφ.Συν.», «έπρεπε να ενταχθεί στην αραβόφωνη βιβλιογραφία κι ας είναι τολμηρό», διότι στοχάζεται αλλιώς τα πολιτιστικά και πολιτικά δρώμενα της εποχής μας, εστιάζοντας όχι στις αντιθέσεις μεταξύ ελληνικού και αραβικού πολιτισμού αλλά στις διασταυρώσεις και στους δεσμούς τους.
Οπως αναφέρει ο Γρηγοριάδης, η al-Uzza (Αλούζα) ήταν μία από τις τρεις γυναικείες θεότητες που διέγραψε ο Μωάμεθ από το Κοράνι, όταν απαγόρευσε τους «Σατανικούς Στίχους» -αυτούς που ενέπνευσαν τον Σάλμαν Ρούσντι. Αντιστοιχούσε στη θεά Αφροδίτη και την είχαν υιοθετήσει οι αρχαϊκοί πολιτισμοί της Ανατολής, κυρίως οι Αραβες, στην προχριστιανική-προϊσλαμική περίοδο. Μια απεικόνισή της έχει διασωθεί στην Πέτρα της Ιορδανίας, αλλά ίχνη της βρέθηκαν στη Δήλο και στην Κω.
Στο ομότιτλο μυθιστόρημα, το πανερωτικό πνεύμα της εκφράζεται από την πρωταγωνίστρια του βιβλίου, κόρη Ελληνα αρχαιολόγου και Αιγύπτιας, τη Νατάσα. Πρόκειται για μια πληθωρική 50άρα η οποία προσλαμβάνει μια νεαρή φιλόλογο, τη δυτικότροπη και ορθολογίστρια Μαριάννα, προκειμένου να τη βοηθήσει να αφηγηθεί την ιστορία της ζωής της.
Πρώτη ύλη της, οι εραστές της από την αραβική κυρίως Ανατολή, ο Χακάν, ο Αχμέτ, ο Ρασίντ, ο Ραφίκ και άλλοι. Αυτοί δίνουν στον συγγραφέα την αφορμή να αναστοχαστεί τον εμπλουτισμό της ελληνικής κοινωνίας με το εξ ανατολών μεταναστευτικό στοιχείο, θίγοντας ζητήματα ταυτότητας, ορίων και εξουσίας.
Ετσι «ακούει» τους διανοούμενους, τους καβαφιστές ή τους μεταμοντέρνους καλλιτέχνες και παράλληλα τις τραυματικές ιστορίες των Ιρακινών, των Κούρδων ή των Παλαιστίνιων μεταναστών και προσφύγων τόσο στις χώρες τους όσο και στη δική μας (απελάσεις, εργατική εκμετάλλευση κτλ), κατά την περίοδο πριν από τους Ολυμπιακούς Αγώνες και αμέσως μετά. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτό το μυθιστόρημα περιλαμβάνεται στις ιστοσελίδες του migrantsingreece.org που αφορούν τους μετανάστες.
«Είναι καταπληκτικό το πώς η τέχνη και η λογοτεχνία μπορούν να χτίζουν τις γέφυρες που δεν μπορούν να χτίσουν η πολιτική και οι πολιτικοί» τονίζει.
Ποιο είναι λοιπόν το πολιτικό ζήτημα που θίγει η Αλούζα;
«Η πρωταγωνίστρια του μυθιστορήματος εκπροσωπεί τη σύζευξη των πολιτισμών γύρω από τη Μεσόγειο» σημειώνει ο Ραούφ. «Και η περιπλάνησή της στην Ανατολική Μεσόγειο καταργεί κατά κάποιον τρόπο τα γεωγραφικά σύνορα, όπως συνέβαινε παλιά, τότε που οι άνθρωποι και οι μύθοι ταξίδευαν παντού και η Μεσόγειος ήταν η καρδιά του γνωστού κόσμου.
Μια τέτοια εποχή ήταν η ελληνιστική περίοδος που καθρεφτίζεται στην ποίηση του Καβάφη. Σήμερα πιστεύω κι εγώ ότι η θάλασσά μας, που γέμισε με βουλιαγμένες βάρκες προσφύγων, πρέπει να ξαναγίνει μια ανοιχτή θάλασσα όπου θα επικοινωνούν όλες οι χώρες της Μεσογειακής Ανατολής, γιατί έχουν πολλά κοινά στοιχεία, ιστορικά και πολιτιστικά. Θυμηθείτε ότι τις τελευταίες δεκαετίες διαβάζουμε και συζητάμε διαρκώς για τη “σύγκρουση των πολιτισμών” και μείναμε στο μπλα, μπλα, μπλα.
Ομως τώρα έχουμε προχωρήσει πέρα από αυτό το σημείο. Ολος ο κόσμος -κι όχι μόνο οι Ελληνες- δεν έχει άλλη επιλογή από το να ζει σε ένα πολυεθνοτικό περιβάλλον. Η λύση είναι αυτή ή το απόλυτο χάος. Αρα το ζητούμενο πλέον είναι εάν είμαστε πραγματικά ικανοί να αποδεχτούμε τον Αλλον και να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε καμωμένοι apo to idio “harmani”, opos leme ellinika».
Σε αυτό το τοπίο ένας ανήσυχος μεταφραστής, όπως ο Χάλεντ Ραούφ, δεν είναι απλός διαμεσολαβητής, αλλά θεμελιωτής μιας ουσιαστικής σχέσης ανάμεσα στον ελληνικό και στον αραβικό κόσμο.
Το μυθιστόρημα Αλούζα, χίλιοι και ένας εραστές, κυκλοφόρησε στην Αίγυπτο πριν από λίγους μήνες, σε 3.000 αντίτυπα. Απευθύνεται όμως σε ολόκληρη την αραβόφωνη αγορά, «που είναι στην πλειονότητά της μουσουλμανική», και ο αντίκτυπός του είναι έντονος στον Τύπο και στα social media, παρά το γεγονός ότι, όπως λέει ο Ραούφ, οι προ-ισλαμικές θεότητες του έρωτα «δεν πολυσυζητιούνται στην αιγυπτιακή ούτε στην ευρύτερη αραβική κοινωνία». Να λοιπόν μια απόδειξη ότι «οι αναγνώστες δεν έχουν θρησκεία όταν διαβάζουν».
Ο Χάλεντ Ραούφ ασχολείται επαγγελματικά με τη μετάφραση από το 2009. Και όπως εξηγεί, «ως μεταφραστής όφειλα να ακολουθήσω μια στρατηγική επειδή τις τελευταίες δεκαετίες είχαν μειωθεί πολύ οι μεταφράσεις βιβλίων από τα ελληνικά. Προσπαθώ λοιπόν να δώσω στην αραβική αγορά του βιβλίου μια πανοραμική ιδέα για την ελληνική λογοτεχνία από τη γενιά του ’30 μέχρι σήμερα. Εχω μεταφράσει Κοσμά Πολίτη, Καζαντζάκη, Ρίτσο, Τσίρκα αλλά και Δημήτρη Δημητριάδη και Πέρσα Κουμούτση κ.ά.
Οι μεταφραστικές μου επιλογές προσδιορίζονται από τα βιβλία που αγαπώ, από εκείνα που ζητούν οι εκδότες, και φυσικά από όσα πρέπει να μεταφραστούν γιατί είναι σημαντικά. Μέχρι τώρα ό,τι έχω μεταφράσει ικανοποιεί και τις τρεις κατηγορίες και βλέπω να μεγαλώνει το ενδιαφέρον για την ελληνική λογοτεχνία.
Τώρα μεταφράζω το μυθιστόρημα της Ερσης Σωτηροπούλου Ο,τι μένει από τη νύχτα (Πατάκης), όμως θέλω να μεταφράσω και βιβλία για τη σύγχρονη Ιστορία της Ελλάδας, που είναι άγνωστο πεδίο για τον Αραβα αναγνώστη».
Τι έχει αλλάξει τελικά στο κοινωνικό επίπεδο για τους αραβικούς πληθυσμούς μετά την «αραβική άνοιξη»;
Τίποτα δεν άλλαξε προς το καλό» υποστηρίζει ο Χάλεντ Ραούφ. «Τα όνειρα που υπήρχαν είτε δεν ευοδώθηκαν είτε μετατράπηκαν σε μαζικούς εφιάλτες, όχι μονάχα για τους οραματιστές αλλά και για τον καθένα στην περιοχή. Μπορεί η “αραβική άνοιξη” να μην ήταν παρά μια περιπέτεια, ωστόσο είναι ακόμα πολύ νωρίς για να το κρίνουμε.
»Οι αλλαγές, ή οι συνέπειες όσων συμβαίνουν αυτή τη στιγμή, θα χρειαστούν τον χρόνο τους. Ετσι κι αλλιώς η οποιαδήποτε αλλαγή συνοδεύεται από πόνο, και μερικές φορές είναι φρικτός ο πόνος κι όποιος ζητά την αλλαγή, οφείλει να αντέχει. Για να δούμε…

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Ζητούμενο ένα διαπολιτισμικό τόξο»

Θεόδωρος Γρηγοριάδης
Οταν έγραφε την Αλούζα, ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης εργαζόταν στη Μέση Εκπαίδευση και έπαιρνε πολιτική θέση υποστηρίζοντας το πολυεθνοτικό πρόσωπο της Αθήνας.
Σήμερα, δεκαπέντε χρόνια αργότερα, η Αθήνα έχει αλλάξει και η ελληνική έκδοση της Αλούζα έχει εξαντληθεί. Ομως το ίδιο μυθιστόρημα ανανεώνει το μήνυμά του στην αιγυπτιακή του έκδοση και στα καινούργια συμφραζόμενα του προσφυγικού ζητήματος. Και ο Γρηγοριάδης, με 14 πλέον πεζογραφικά έργα στο ενεργητικό του (και υπό έκδοση την Καινούργια πόλη) σχολιάζει στην «Εφ.Συν.»:
«Η πρόσφατη μετάφραση του μυθιστορήματός μου Αλούζα στα αραβικά απέδειξε ότι κάθε κείμενο παραμένει ρευστό στις προθέσεις και στις ερμηνείες του. Οταν το έγραφα, πρότεινα μια Αθήνα της Μεσογειακής Ανατολής, αρχές του 2000 ήταν. Ταξίδευα τότε στην ανατολική Μεσόγειο, τα καλοκαίρια άραζα στην Τυνησία, η Ανατολή ήταν μια απόδραση στον Αλλο, τον διαφορετικό.
»Μια δεύτερη προσέγγιση μέσω του βιβλίου μου ήταν η καβαφική επικράτεια, η ελληνιστική, μια Ελλαδική Ανατολή. Σύχναζα στα καφέ του Κεραμεικού και της πλατείας Βάθη, στα πρώτα αιγυπτικά ναργιλετζίδικα, χτίζοντας μια αθηναϊκή εκδοχή του υποψιασμένου οριενταλισμού μου.
»Και μετά ήρθαν τα χειρότερα: η "αραβική άνοιξη", ο φανατισμός, η σφαγή στη Συρία και αίφνης όλες αυτές οι χώρες έγιναν επικίνδυνες. Το ίδιο το μυθιστόρημα και τα ταξίδια του στα λιμάνια της "αραβικής άνοιξης" έδειχνε μακρινό σαν ξεχασμένο παράπονο.
»Η Αθήνα είναι σήμερα μια προσφυγομάνα καθόλου γοητευτική για πολλούς και φοβιστική για άλλους, αλλά πιστεύω το ίδιο εύπλαστη να ξαναβρεί το καινούργιο της πρόσωπο. Είναι μια πόλη που, πρώτη στη Δύση, δέχεται τις συνέπειες των πολέμων και πρέπει να αντεπεξέρχεται προτείνοντας και υπομένοντας. Από αυτή την άποψη είναι η πιο φιλική και ήρεμη -να μην τη ματιάξω!
»Η μετάφραση της Αλούζα στα αραβικά ήρθε να δώσει μια νέα εκδοχή στο βιβλίο, να το επανεντάξει στα καινούργια δεδομένα. Τουλάχιστον όσοι μπορούμε, μαζί με άλλες χώρες ( όπως η Αίγυπτος, η Κύπρος;) να φτιάξουμε πρώτα ένα διαπολιτισμικό και φιλικό τόξο».

εφημερίδα ΣΥΝΤΑΚΤΩΝ 21/04/17

Σάββατο, 15 Απριλίου 2017

Μνήμη Δημήτρη Πετσετίδη

Δημήτρης Πετσετίδης



ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

"Νέος διάβασα όλα τα βιβλία του Γιώργου Ιωάννου…"

Διηγηματογράφος χαμηλόφωνος, αδρός και λιτός, πλάγια ειρωνικός.

Ο Δημήτρης Πετσετίδης χτίζει απλές, σχεδόν ακύμαντες ιστορίες, πολλαπλώς όμως δραστικές, όπου από κάτω η συλλογική μοίρα του τόπου βράζει και διασταυρώνεται αποφασιστικά με την ατομική περιπέτεια των ηρώων του.

Βραβευμένος από την Ακαδημία Αθηνών για το σύνολο της πεζογραφίας του, ο σημερινός φιλοξενούμενος της στήλης μας ανακεφαλαιώνει βιβλία, λογοτεχνικούς χαρακτήρες, αφηγηματικούς τόπους που τον σφράγισαν, ως αναγνώστη και ως συγγραφέα. 

Στο σπίτι του πατέρα μου δεν υπήρχε ούτε ένα λογοτεχνικό βιβλίο.

Σήμερα ζω σε ένα σπίτι γεμάτο βιβλιοθήκες με χιλιάδες βιβλία, πολλά από τα οποία, όσο κι αν το θέλω, θα τα αφήσω αδιάβαστα. 

Θέλω να μιλήσω μόνο για όσα, κατά τρόπο σημαντικό, έπαιξαν ρόλο στη διαμόρφωση του λογοτεχνικού μου χαρακτήρα.

Και θα σταματήσω στα χρόνια που προηγήθηκαν της εκδόσεως του πρώτου μου βιβλίου, μακράν της εποχής κατά την οποία άρχισα να βλέπω τα γραπτά μου δημοσιευμένα.

Δεν θα αναφερθώ σε αναγνώσεις βιβλίων, για μένα πολύ σημαντικών, όπως είναι τα: θεωρητικά λογοτεχνίας, ιστορικά και μαθηματικά. 

Το πρώτο βιβλίο που έπεσε στα χέρια μου ήταν στο χωριό της γιαγιάς ένας μεγάλος Ονειροκρίτης μαζί με μια δίτομη έκδοση των Αθλίων που μου διάβαζε η μάνα μου, δεν είχα πάει ακόμη στο σχολείο. 

Θα ήμουν στην τελευταία τάξη του Δημοτικού, διάβαζα τότε μυθιστορήματα από το περιοδικό «Ελληνόπουλο―ο θησαυρός των παιδιών», όταν ένας γείτονας μου έδωσε τη Ζωή εν τάφω του Μυριβήλη, βιβλίο που με γοήτευσε, και εν συνεχεία μου δάνεισε τη Δασκάλα με τα χρυσά μάτια.

Ακόμη θυμάμαι τη φρικτή αίσθηση που με κατείχε καθώς διάβαζα για τον τραυματία φαντάρο που δεν είχε αντιληφθεί την απουσία του ακρωτηριασμένου ποδιού του. 

Μαθητής των πρώτων τάξεων του Γυμνασίου διαβάζω το Ανθρωποι και ποντίκια του Στάινμπεκ, ενώ του ιδίου συγγραφέα ύστερα από κάμποσα χρόνια με επηρέασε και με συγκίνησε πολύ ένα σχεδόν άγνωστο, το πρώτο του βιβλίο: Το χρυσό κύπελλο, μυθιστορηματική βιογραφία του πειρατή Χένρι Μόργκαν, ο οποίος έχει βάλει στόχο να κατακτήσει μια γυναίκα υπέροχης ομορφιάς και δεν έχει καμιά ηθική αναστολή μπροστά στον σκοπό του, για να απογοητευτεί στο τέλος γνωρίζοντάς την. 

Μαθητής του Γυμνασίου, αρχίζω να διαβάζω τον Καζαντζάκη.

Πρώτα το Ο τελευταίος πειρασμός, κατόπιν Ο καπετάν Μιχάλης και συνέχισα να διαβάζω τα βιβλία του Καζαντζάκη για πολλά χρόνια.

Ακόμη και σήμερα ανατρέχω στην Αναφορά στον Γκρέκο, σήμερα που έχω κάμποσες ενστάσεις για το γλωσσικό του ιδίωμα. 

Γύρω στα μέσα της δεκαετίας του ’50 διαβάζω το βιβλίο Σάλκα Βάλκα του Ισλανδού νομπελίστα Χάλντορ Λάξνες.

Με επηρέασε κυρίως στις εκθέσεις που έγραφα ως μαθητής, αλλά μήπως κι αυτές δεν προοιωνίζονται το συγγραφικό μας μέλλον; 

Εκείνη την εποχή διαβάζω τον Χεμινγουέι, έναν συγγραφέα του οποίου η γραφή πολύ με ελκύει και βρίσκω πάντα ξεχωριστό, εκτός των άλλων, το βιβλίο του Ο γέρος και η θάλασσα. 

Φοιτητής διαβάζω τα βιβλία Γιούγκερμαν, Ο συνταγματάρχης Λιάπκιν, Η μεγάλη χίμαιρα του Μ. Καραγάτση, μου τα συνιστά ενθέρμως ένας συγκάτοικος Κύπριος φοιτητής, ο Ανδρέας Μαλέκος.

Ακόμη τότε διάβασα τα Νούμερο 31328, Γαλήνη, Αιολική γη του Βενέζη, καθώς και το Ιστορία ενός αιχμαλώτου του Στρατή Δούκα. 

Τη δεκαετία του '70 ανακάλυψα τη λογοτεχνία της Λατινικής Αμερικής και γίνομαι φανατικός της θαυμαστής: Η πεδιάδα στις φλόγες, με το εξαίρετο διήγημα «Τάλπα», το μυθιστόρημα Πέδρο Πάραμο του Χουάν Ρούλφο.

Υστερα τα 100 χρόνια μοναξιάς του Μάρκες, Η πόλη και τα σκυλιά του Μάριο Βάργκας Γιόσα και το βιβλίο Πεζογράφοι της Λατινικής Αμερικής (εκδ. Εγνατία). 

Ρώσους δεν διάβασα πολλούς στα νιάτα μου. Τα Εγκλημα και τιμωρία, Υπόγειο, Αναμνήσεις από το σπίτι των πεθαμένων, ένα-δυο ακόμη του Ντοστογιέφσκι κι έναν τόμο με διηγήματα του Τσέχοφ. 

Κάπου εκεί, διαβάζω το Μαγικό βουνό και θαυμάζω τη γραφή του Τόμας Μαν.

Υστερα, αφού είδα πρώτα το κινηματογραφικό έργο του Βισκόντι, διάβασα το Θάνατος στη Βενετία για να συνεχίσω με το Μπούντεμπρουκ. 

Νέος ακόμη διάβασα όλα τα βιβλία του Γιώργου Ιωάννου και τα δύο πρώτα βιβλία του Η. Χ. Παπαδημητρακόπουλου: Οδοντόκρεμα με χλωροφύλλη, Θερμά θαλάσσια λουτρά, διηγήματα που έφεραν έναν καινούργιο άνεμο στην ελληνική πεζογραφία της μικρής φόρμας. 

Θαύμασα και θαυμάζω ακόμη το βιβλίο–τομή στην πεζογραφία μας Η κάθοδος των εννιά του Θανάση Βαλτινού. 

Τον Οδυσσέα του Τζόις και τους Δουβλινέζους, τη Φόνισσα και τα διηγήματα του Παπαδιαμάντη, τα μυθιστορήματα του Φόκνερ Καθώς ψυχορραγώ, Η βουή και η αντάρα καθώς και άλλα πολλά σημαντικά Ελλήνων και ξένων συγγραφέων, τα μελετώ και τα διαβάζω από το 1990 και μετά, ώριμος πλέον στην ηλικία. 


29.03.2017, Εφημερίδα Συντακτών (επιμέλεια Μισέλ Φάις)

▶ Τελευταίο βιβλίο του Δ. Πετσετίδη είναι η συλλογή διηγημάτων «Επί τέσσερα» (Εστία, 2014).